LPG, czyli Liquefied Petroleum Gas, to mieszanina gazów składająca się głównie z propanu i butanu. W stanie normalnym są to gazy, jednak pod niewielkim ciśnieniem ulegają skropleniu, co umożliwia ich łatwe magazynowanie i transport. LPG wykorzystywany jest nie tylko w motoryzacji – znajduje szerokie zastosowanie również w gospodarstwach domowych i przemyśle, ale to właśnie jego obecność pod maską samochodu budzi największe emocje wśród fanów czterech kółek.
W samochodach LPG stosowane jest jako alternatywne paliwo wobec benzyny i oleju napędowego. Układ zasilania gazem działa równolegle do układu benzynowego i może być przełączany ręcznie lub automatycznie, w zależności od potrzeb i konfiguracji instalacji.
Rodzaje instalacji gazowych
Z punktu widzenia specjalisty, kluczowe jest rozróżnienie typów instalacji LPG, gdyż od ich rodzaju zależy nie tylko efektywność, ale również trwałość jednostki napędowej.
Instalacje I generacji
Obecnie praktycznie niespotykane. Były stosowane w silnikach gaźnikowych i prostych jednostkach z wtryskiem jednopunktowym. Działały na zasadzie mieszania gazu z powietrzem jeszcze przed kolektorem dolotowym. Brak elektroniki oznaczał dużą prostotę, ale i niską precyzję dawkowania paliwa.
Instalacje II generacji
Obsługiwały silniki z wielopunktowym wtryskiem paliwa. Posiadały już elektroniczną jednostkę sterującą, ale nadal były to instalacje mieszalnikowe. Z dzisiejszej perspektywy – przestarzałe, choć wielu użytkowników chwaliło ich prostotę i niezawodność.
Instalacje III generacji
To systemy sekwencyjnego wtrysku gazu w fazie ciekłej. Nie zdobyły dużej popularności, głównie z powodu skomplikowania i kosztów. Ich największą zaletą była bardzo dokładna dawka paliwa oraz brak problemów z cofaniem się płomienia.
Instalacje IV generacji
Najpowszechniej stosowane w nowoczesnych konwersjach. To systemy sekwencyjnego wtrysku gazu w fazie lotnej. LPG jest podawane przez wtryskiwacze gazowe bezpośrednio do kanałów dolotowych każdego cylindra. Dawkowanie opiera się na sygnałach z ECU benzynowego, co zapewnia wysoką precyzję i optymalną pracę jednostki napędowej.
Instalacje V generacji i nowsze
Bazują na wtrysku gazu w fazie ciekłej bezpośrednio do komory spalania. To bardzo zaawansowane systemy, dedykowane głównie do nowoczesnych silników z bezpośrednim wtryskiem benzyny. Często współpracują z układami hybrydowymi. Ich wdrożenie wymaga głębokiej integracji z fabrycznym ECU i specjalistycznej kalibracji.
Jak działa instalacja LPG?
W skrócie (LPG przechowywane w zbiorniku pod ciśnieniem jako ciecz trafia do reduktora) parownika, gdzie zmienia stan skupienia na gazowy. Następnie przez listwę wtryskową dostarczane jest do cylindrów, zgodnie z mapą pracy przygotowaną przez specjalistę od kalibracji. Całość jest zarządzana przez komputer gazowy, który współpracuje z ECU pojazdu i analizuje szereg parametrów: obroty, temperaturę silnika, obciążenie, ciśnienie gazu i inne.
Dobrze zestrojona instalacja LPG pracuje niemal identycznie jak układ benzynowy. Różnice w osiągach są praktycznie niewyczuwalne, a reakcja na gaz pozostaje płynna. Należy jednak pamiętać, że silnik zawsze uruchamia się na benzynie – dopiero po osiągnięciu odpowiedniej temperatury przechodzi na zasilanie gazowe.
Ekonomia i opłacalność montażu
LPG to przede wszystkim oszczędność. Cena litra gazu jest zazwyczaj o około 40–50% niższa od benzyny, co przekłada się na realne oszczędności już po kilkunastu tysiącach kilometrów. Koszt montażu instalacji zależy od rodzaju jednostki napędowej, poziomu zaawansowania technologicznego instalacji oraz klasy komponentów. Waha się od 2500 zł w prostych silnikach do nawet 7000–8000 zł w autach z bezpośrednim wtryskiem i turbo.
Równie istotne są koszty eksploatacyjne: wymiana filtrów gazu, kontrola szczelności, legalizacja zbiornika co 10 lat. Wysoka jakość montażu i komponentów oznacza niższe ryzyko awarii i lepszą kulturę pracy.
Wpływ LPG na silnik
Temat kontrowersyjny, który dzieli środowisko motoryzacyjne. Faktem jest, że spalanie LPG generuje wyższą temperaturę niż benzyna. Może to przyspieszyć zużycie zaworów i gniazd zaworowych w niektórych silnikach, szczególnie bez fabrycznego utwardzenia. Jednak odpowiednia regulacja, stosowanie dodatków lub systemów lubryfikacji znacząco redukuje to ryzyko.
W praktyce wiele silników benzynowych znosi zasilanie gazowe bez żadnych problemów przez setki tysięcy kilometrów. Należy jednak pamiętać, że nie każdy silnik nadaje się do konwersji. Jednostki FSI, TSI, GDI i SkyActiv często wymagają kosztownego wtrysku benzyny równolegle do LPG lub montażu zaawansowanych instalacji piątej generacji.
Ekologia – nie tylko oszczędność
LPG spala się czyściej niż benzyna czy diesel. Emisja CO₂ jest niższa, a praktycznie nie powstają cząstki stałe (PM), które są głównym problemem silników wysokoprężnych. Dodatkowo LPG nie zawiera związków siarki i generuje mniej tlenków azotu. To sprawia, że pojazdy zasilane gazem spełniają restrykcyjne normy emisji i są dopuszczane do stref niskiej emisji w wielu krajach Europy.
W Polsce również pojawiają się miasta rozważające ograniczenia dla aut spalinowych – LPG może stać się złotym środkiem między kosztami a ekologią.
LPG, a nowoczesna motoryzacja
Coraz więcej producentów rezygnuje z konstrukcji łatwych do adaptacji na LPG. Downsizing, turbodoładowanie, bezpośredni wtrysk i skomplikowane układy oczyszczania spalin to wyzwania, które wymagają nie tylko doświadczenia montażysty, ale i solidnego zaplecza technicznego.
Mimo to, firmy takie jak Prins, BRC czy Landi Renzo rozwijają nowe technologie współpracujące z silnikami hybrydowymi i bezpośrednim wtryskiem. LPG przestaje być domeną tanich rozwiązań, a staje się technologią, która pozwala na znaczne obniżenie kosztów eksploatacji nawet w nowoczesnych pojazdach klasy premium.
Nie jest więc przesadą stwierdzenie, że LPG przeżywa renesans wśród świadomych kierowców – nie tylko z powodów ekonomicznych, ale też technologicznych i środowiskowych.
Źródło: www.carforfriend.pl
