inteligentne systemy bezpieczeństwa w autach
fot. www.pexels.com

Nowoczesne samochody potrafią rozpoznawać pieszych, ostrzegać przed niebezpieczeństwem, a nawet samodzielnie rozpocząć hamowanie. Inteligentne systemy bezpieczeństwa w samochodach wykorzystują kamery, radary, czujniki oraz oprogramowanie analizujące sytuację na drodze. Ich zadaniem jest ograniczanie ryzyka wypadków, ale również zmniejszanie skutków zderzeń, których nie udało się uniknąć. Nie wszystkie rozwiązania działają jednak w taki sam sposób, a ich możliwości zależą od wyposażenia pojazdu.

Jakie są czynne systemy bezpieczeństwa w samochodach?

Bezpieczeństwo czynne obejmuje rozwiązania, które pomagają kierowcy zachować kontrolę nad samochodem i zapobiegać niebezpiecznym sytuacjom. Podstawowym przykładem jest ABS, czyli układ przeciwdziałający blokowaniu kół podczas hamowania, który pozwala zachować możliwość kierowania pojazdem. Równie ważny jest ESC, nazywany także ESP, ponieważ ogranicza ryzyko utraty stabilności podczas gwałtownych manewrów. Elektronika analizuje między innymi prędkości obrotowe kół, ruch kierownicy i zachowanie nadwozia, a następnie może przyhamować wybrane koła oraz ograniczyć moment obrotowy silnika.

Do tej grupy zalicza się także kontrolę trakcji TCS lub ASR, wspomaganie hamowania awaryjnego oraz systemy monitorujące sytuację wokół pojazdu. Szczególne znaczenie ma automatyczne hamowanie awaryjne AEB, które może wykryć zagrożenie kolizją i uruchomić hamulce, jeżeli kierowca nie zareaguje odpowiednio szybko. W zależności od konstrukcji system rozpoznaje samochody, pieszych lub rowerzystów, ale jego skuteczność zależy między innymi od prędkości i warunków drogowych. Systemy bezpieczeństwa czynnego i biernego wzajemnie się uzupełniają, ponieważ pierwsze pomagają zapobiegać zderzeniom, natomiast drugie chronią pasażerów podczas wypadku.

Bezpieczeństwo bierne obejmuje pasy bezpieczeństwa, poduszki powietrzne, zagłówki oraz strefy kontrolowanego zgniotu nadwozia. Elementy te mają ograniczać obrażenia, gdy dochodzi do kolizji, a ich działanie jest projektowane jako współpracujący układ ochronny. Przykładem jest IPS, czyli Intelligent Protection System, stosowany przez Forda. System ten integruje rozwiązania chroniące kierowcę i pasażerów, w tym odpowiednio zaprojektowaną konstrukcję nadwozia, pasy oraz poduszki powietrzne.

Jakie są najnowsze systemy bezpieczeństwa w samochodach?

Systemy bezpieczeństwa w nowych autach coraz częściej wykorzystują zaawansowane układy wspomagania kierowcy ADAS, które potrafią nie tylko informować o zagrożeniu, ale również reagować na niebezpieczną sytuację. Od 7 lipca 2024 roku nowe samochody sprzedawane w Unii Europejskiej muszą spełniać rozszerzone wymagania dotyczące wyposażenia bezpieczeństwa. Obejmują one między innymi inteligentne wspomaganie prędkości ISA, wykrywanie przeszkód podczas cofania oraz ostrzeganie o zmęczeniu kierowcy. Samochody osobowe i dostawcze objęto również wymaganiami dotyczącymi zaawansowanego hamowania awaryjnego i awaryjnego utrzymywania pasa ruchu, przy czym część szczegółowych wymogów wprowadzano etapami.

Jednym z rozwijanych rozwiązań jest monitorowanie uwagi kierowcy DMS, które może analizować zachowanie osoby prowadzącej pojazd i rozpoznawać oznaki rozproszenia. W bardziej rozbudowanych wersjach wykorzystywane są kamery obserwujące twarz oraz kierunek patrzenia, dzięki czemu samochód może ostrzec przed niebezpiecznym odwracaniem wzroku od drogi. Coraz większe znaczenie mają również systemy zapobiegające kolizjom podczas skręcania, cofania i zmiany pasa ruchu. Ich zadaniem jest ochrona nie tylko pasażerów, ale także pieszych, rowerzystów i motocyklistów znajdujących się w pobliżu samochodu.

W 2026 roku organizacja Euro NCAP rozszerzyła ocenę systemów bezpieczeństwa o bardziej wymagające scenariusze drogowe. Większą uwagę poświęcono skuteczności automatycznego hamowania, monitorowaniu kierowcy oraz działaniu asystentów pasa ruchu. Oceniane są również rozwiązania ograniczające zagrożenie wynikające z przypadkowego naciśnięcia pedału przyspieszenia zamiast hamulca. Zmiany mają zachęcać producentów do tworzenia systemów, które reagują skutecznie, ale nie wykonują nieprzewidywalnych manewrów.

Jakie są systemy wspomagające w samochodzie?

Systemy wspomagania kierowcy nie zawsze bezpośrednio zapobiegają wypadkom, ponieważ część z nich przede wszystkim ułatwia prowadzenie samochodu. Przykładem jest adaptacyjny tempomat ACC, który automatycznie dostosowuje prędkość do pojazdu jadącego z przodu i pomaga utrzymywać wybrany odstęp. Asystent utrzymania pasa ruchu może natomiast korygować tor jazdy, gdy samochód zbliża się do oznaczenia pasa bez sygnalizowania zmiany kierunku. Współpraca obu rozwiązań pozwala ograniczyć liczbę czynności wykonywanych przez kierowcę, szczególnie podczas długich podróży.

Przydatne są również systemy monitorowania martwego pola BSD, rozpoznawania znaków drogowych oraz ostrzegania przed ruchem poprzecznym podczas cofania. Czujniki i kamery mogą sygnalizować zbliżający się pojazd, a w bardziej rozbudowanych układach elektronika uruchamia także hamowanie. Inteligentne reflektory potrafią dostosowywać oświetlenie do warunków drogowych, ograniczając oślepianie innych uczestników ruchu. Trzeba pamiętać, że zabrudzona kamera, intensywne opady śniegu lub niewyraźne oznakowanie jezdni mogą ograniczyć działanie asystentów.

Czym jest inteligentny system unikania kolizji IES?

Inteligentny system unikania kolizji IES to nazwa rozwiązania spotykanego między innymi w samochodach marki OMODA. W modelu OMODA 9 Super Hybrid system współpracuje z funkcjami wspomagania jazdy TJA i ICA, zwiększając odstęp boczny podczas wyprzedzania większych pojazdów, takich jak ciężarówki i autobusy. Zgodnie z instrukcją producenta funkcja działa przy aktywnym odpowiednim trybie wspomagania, w zakresie prędkości od 60 do 130 km/h. Samochód może wtedy odpowiednio skorygować położenie na pasie, aby zachować większą przestrzeń od wyprzedzanego pojazdu.

IES nie należy utożsamiać z automatycznym hamowaniem awaryjnym AEB, ponieważ oba rozwiązania odpowiadają za inne działania. Pierwsze pomaga utrzymać bezpieczniejszy odstęp boczny w określonych warunkach, natomiast drugie może rozpocząć hamowanie w razie wykrycia zagrożenia zderzeniem. Dostępność funkcji zależy od modelu, wersji wyposażenia oraz oprogramowania samochodu, a podobne rozwiązania innych producentów mogą występować pod odmiennymi nazwami. Żaden z tych systemów nie gwarantuje uniknięcia wypadku, ponieważ możliwości elektroniki ograniczają warunki drogowe, przyczepność oraz zdolność czujników do rozpoznawania otoczenia.

Na co należy zwrócić uwagę przy wyborze samochodu z systemami bezpieczeństwa?

Przed zakupem samochodu należy sprawdzić nie tylko liczbę dostępnych asystentów, ale również zakres ich działania i skuteczność potwierdzoną niezależnymi testami. Pomocne są oceny Euro NCAP, ponieważ uwzględniają zarówno ochronę pasażerów podczas zderzenia, jak i zdolność samochodu do unikania kolizji. Podczas jazdy próbnej warto sprawdzić sposób działania ostrzeżeń, obsługę ustawień bezpieczeństwa oraz zachowanie adaptacyjnego tempomatu i asystenta pasa ruchu w dopuszczalnych warunkach. Istotne jest także ustalenie, które funkcje należą do wyposażenia standardowego, a za które producent wymaga dopłaty.

Źródła:
https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/automotive-industry/vehicle-safety-and-automatedconnected-vehicles_en
https://www.euroncap.com/press-media/euro-ncap-announces-2026-protocol-changes-to-tackle-modern-driving-risks/
https://www.ford.pl/wsparcie/instrukcje-wideo/technologie-ford/funkcje-wspomagajace-kierowce/czym-jest-inteligentny-system-bezpieczenstwa-ips
https://www.omodajaecoo.pl/fileadmin/instrukcje/Instrukcja_obs%C5%82ugi_-_OMODA_9_Super_Hybrid.pdf